Văn hóa mỗI dân tộc biểu hiện qua nhiều yếu tố, lĩnh vực của cuộc sống; trong đó có loạI hình tín ngưỡng được hình thành khá lâu, gắn vớI quá trình tộc ngườI. Do nhiều yếu tố tác động, sự chuyển đổI từ tín ngưỡng truyền thống sang tôn giáo mớI, mang tính chất ngoạI sinh cũng đã xảy ra trong bốI cảnh xã hộI cụ thể.
Ảnh Hưởng Của Tín Ngưỡng Biển Nam Trung Bộ Đối Với Nam Bộ
1. Đặt vấn đề Nam Bộ trong điều kiện lịch sử hình thành và phát triển, đã tiếp xúc với nhiều luồng văn hóa khác nhau, trong và ngoài nước, của nhiều tộc người với một quá trình dài hơn 300 năm. Đặc biệt, văn hóa Nam Trung Bộ là dòng văn hóa chủ đạo, chi phối đến sự hình thành, phát triển của nền văn hóa Nam Bộ. Tín ngưỡng dân gian, nhất là tín ngưỡng biển có những biểu hiện cho thấy sự giao thoa, ảnh hưởng qua lại giữa hai khu vực. Việc tìm ra những ảnh hưởng của những tín ngưỡng đó ở Nam Bộ rất khó khăn nhưng cần thiết để nhận diện đầy đủ bức tranh tín ngưỡng biển trong nền văn hóa biển Việt Nam. 2. Vài nét về vùng biển Nam Bộ Bờ biển Nam Bộ dài 974 km với 9 tỉnh thành giáp biển (Bà Rịa Vũng Tàu, TP. Hồ Chí Minh, Tiền Giang, Bến Tre, Trà Vinh, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau, Kiên Giang. Khu vực này có 3 huyện đảo: Côn Đảo (Bà Rịa Vũng Tàu), Kiên Hải, Phú Quốc (Kiên Giang) với 195 hòn đảo, diện tích 693km2, chia làm 5 cụm đảo: Côn Đảo, Hòn Khoai, Kiên Hải, Kiên Lương-Hà Tiên, Phú Quốc. Riêng tỉnh Kiên Giang có 105 đảo, trong đó có 43 đảo có người ở và 5 quần đảo, lớn nhất là quần đảo Phú Quốc với diện tích 573km2.
Làng Trung Lễ thuộc xã Trung – Lâm – Thủy huyện Đức Thọ tỉnh Hà Tĩnh. Trước năm 1945 bao gồm hai làng là Lạc Thiện và Quy Nhân thuộc tổng Văn Lâm phủ Đức Thọ. Sau năm 1945 hai làng này cùng với các làng Thượng Ích, Văn Lâm, Đông Khê, Tường Vân sát nhập thành xã Ngu Lâm. Năm 1954 chia xã Ngu Lâm thành ba xã mới là Đức Trung, Đức Lâm, Đức Thủy. Tháng 10 năm 1974 đổi xã Đức Trung thành xã Trung Lễ, bao gồm có 8 xóm gọi từ 1 đến 8 tương úng với các tên gọi cũ: xóm 1- Quang Thượng; xóm 2 – Khánh Thượng; xóm 3 – Vĩnh Lai; xóm 4 – Vĩnh Tân; xóm 5 – Tân Phong; xóm 6 – Tân Tiến; xóm 7 – Khánh Hạ; xóm 8 bao gồm Quang Hậu, Quang Tiền, Quang Trung.
Văn Miếu Đàng Trong ở Miền Trung thời nhà Nguyễn
Văn Miếu là tên gọi ngắn gọn của Văn Thánh Miếu, còn gọi là miếu Tiên Sư hay Văn Thánh, đây là nơi thờ đức Khổng Tử, người được tôn vinh là Vạn thế sư biểu - Bậc thầy của muôn đời, ở những nước có nền văn hóa Nho giáo. Thời chúa Nguyễn với hành trình mở cõi phương Nam, cũng phát huy tinh thần trọng chữ thánh hiền, các Văn Miếu lần lượt được xây dựng cho từng khu vực phủ, dinh… Cho đến thời nhà Nguyễn, việc đặt quy chế xây dựng và tế lễ ở Văn Miếu trở thành rất quy củ trong điển lệ triều Nguyễn. Đến năm 1803 vua Gia Long cho thiết lập hệ thống Văn Miếu ở các dinh trấn toàn quốc, góp phần hoàn chỉnh từng bước hệ thống thờ tự Văn Miếu ở Việt Nam thời nhà Nguyễn, thời gian sau các Văn Miếu được hoàn thiện và là trở thành nơi tế tự quan trọng bậc nhất của chính quyền các tỉnh tại địa phương.
Các thương cảng ven biển Bắc Trung Bộ thế kỷ X-XIX
Cuốn chuyên khảo này được phát triển từ luận án tiến sĩ sử học, được bảo vệ tại Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn Hà Nội, nay được nhà xuất bản Thế giới và MaiHaBooks ấn hành (2021, 303 trang). Sách chia làm 3 chương: Cơ sở hình thành và hoạt động của các thương cảng ven biển Bắc Trung Bộ, Các thương cảng ven biển Bắc Trung Bộ và những mối quan hệ thương mại, Nhận xét về các thương cảng ven biển Bắc Trung Bộ thế kỷ X-XIX
